Hałas jest jednym z najmniej docenianych problemów współczesnej turystyki. Nie pozostawia śladów jak oparzenie słoneczne, nie powoduje natychmiastowego bólu, jednak jego wpływ na organizm wg Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wskazuje, że długotrwała ekspozycja na hałas środowiskowy może pogarszać jakość snu, zwiększać poziom stresu oraz negatywnie wpływać na samopoczucie i zdrowie.

Ruch uliczny, sprzęt AGD, głośni sąsiedzi

Na co dzień otacza nas wiele dźwięków do których często nawet się przyzwyczajamy. Wakacje mają być ucieczką od tego codziennego zgiełku. Okazuje się jednak, że wiele popularnych kierunków turystycznych jest równie hałaśliwych.

Najczęstsze źródła hałasu podczas urlopu:

• intensywny ruch samochodowy i lotniczy blisko kurortów,

• motocykle, quady, skutery wodne oraz motorówki,

• kluby muzyczne i imprezy plenerowe,

• głośne hotele z animacjami,

• place zabaw i parki rozrywki.

Co ciekawe, badania pokazują, że nawet jeśli hałas nie wybudza nas całkowicie, mózg nadal go rejestruje. Oznacza to, że sen może być gorszy jakościowo i mniej regenerujący, mimo że rano wydaje nam się, iż spaliśmy całą noc.

Szum morza zagłusza hałas…

Wiele osób uważa, że plaża jest miejscem idealnie cichym. W rzeczywistości szum fal często miesza się z muzyką z barów, rozmowami setek turystów, przejeżdżającymi skuterami wodnymi czy przelatującymi samolotami.

Co ciekawe, sam szum morza jest przykładem tzw. naturalnego szumu szerokopasmowego. Dla wielu osób działa uspokajająco, ponieważ maskuje pojedyncze, nagłe dźwięki. To właśnie dlatego odgłosy fal są wykorzystywane w aplikacjach pomagających zasnąć.

Nie każdy dźwięk o podobnym natężeniu odbieramy jednak tak samo. Śpiew ptaków czy szum lasu zwykle wywołują pozytywne emocje, podczas gdy odgłos silnika motocykla lub samolotu częściej uznawany jest za uciążliwy. Akustycy nazywają to badaniem krajobrazu dźwiękowego (soundscape) – liczy się nie tylko głośność, ale również charakter dźwięku i nasze nastawienie do niego.

Dlaczego hałas bardzo nas męczy?

Nasz organizm traktuje nagłe, głośne dźwięki jako potencjalny sygnał zagrożenia. Nawet podczas snu może dochodzić do krótkotrwałego wzrostu tętna czy aktywacji układu nerwowego. Jeśli sytuacja powtarza się wielokrotnie przez kilka dni urlopu, zamiast wypoczynku pojawia się uczucie zmęczenia i rozdrażnienia.

Badania cytowane przez WHO pokazują, że hałas – szczególnie drogowy i lotniczy – jest związany z większym ryzykiem zaburzeń snu oraz przewlekłego stresu. Dlatego coraz więcej miast i regionów turystycznych planuje strefy ciszy oraz ograniczenia ruchu w porze nocnej.

Czy wiesz, że…?

• Najcichsze miejsce na świecie znajduje się w laboratorium firmy Microsoft w USA. Jest tam tak cicho, że wiele osób po kilku minutach zaczyna słyszeć własne bicie serca, pracę płuc, a nawet ruch gałek ocznych.

• W niektórych krajach rozwija się tzw. silent tourism, czyli turystyka ciszy. Turyści wybierają miejsca oddalone od dróg, lotnisk i dużych kurortów właśnie po to, aby odpocząć od hałasu.

• Hałas jest jednym z niewielu zanieczyszczeń środowiska, które znika natychmiast po wyłączeniu źródła. Nie pozostaje w glebie ani wodzie, ale jego skutki dla człowieka mogą utrzymywać się znacznie dłużej.

Odpoczywać mądrzej

Nie zawsze możemy uniknąć hałasu, ale możemy ograniczyć jego wpływ. Przed wyjazdem warto sprawdzić, czy hotel nie znajduje się przy ruchliwej ulicy lub w pobliżu lotniska. Pomocne bywają mapy hałasu publikowane przez wiele miast oraz opinie innych turystów. Czasem pokój od strony ogrodu zamiast ulicy oznacza znacznie spokojniejszy sen.

Coraz większą popularność zdobywają także kierunki nastawione na kontakt z naturą – parki narodowe, małe miejscowości czy gospodarstwa agroturystyczne. W takich miejscach głównymi dźwiękami są wiatr, woda i ptaki, a właśnie takie odgłosy większość ludzi odbiera jako najbardziej relaksujące.

Cisza luksusem XXI wieku

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu cisza była czymś naturalnym. Dzisiaj staje się dobrem, którego coraz częściej trzeba świadomie szukać. Współczesne wakacje nie powinny być jedynie zmianą miejsca pobytu, lecz przede wszystkim okazją do regeneracji organizmu. Jeśli przez cały urlop towarzyszy nam hałas ulic, samolotów i nocnych imprez, nasz mózg nigdy nie przechodzi w prawdziwy tryb odpoczynku.

Możliwe więc, że największym luksusem przyszłości nie będzie hotel z pięcioma gwiazdkami ani basen na dachu, lecz możliwość usłyszenia tego, czego na co dzień prawie już nie słyszymy – ciszy.

Główne źródła wykorzystane przy opracowaniu

• World Health Organization. (2018). Environmental Noise Guidelines for the European Region. https://iris.who.int/handle/10665/279952

• Jarosińska, D., Héroux, M.-È., Wilkhu, P., et al. (2018). Development of the WHO Environmental Noise Guidelines for the European Region. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(4), 813. https://www.mdpi.com/1660-4601/15/4/813

• Basner, M., & McGuire, S. (2018). WHO Environmental Noise Guidelines: A Systematic Review on Environmental Noise and Effects on Sleep. IJERPH, 15(3), 519. https://www.mdpi.com/1660-4601/15/3/519

• Smith, M. G., Cordoza, M., & Basner, M. (2022). Environmental Noise and Effects on Sleep: An Update to the WHO Systematic Review and Meta-analysis. Environmental Health Perspectives.

• Brown, A. L., & van Kamp, I. (2017). WHO Environmental Noise Guidelines: A Systematic Review of Transport Noise Interventions and Their Impacts on Health. IJERPH, 14(8), 873.

• Davenport, J., & Davenport, J. L. (2006). The Impact of Tourism and Personal Leisure Transport on Coastal Environments: A Review. Estuarine, Coastal and Shelf Science.