Nie zawsze jednak oznacza to, że sąsiedzi zachowują się wyjątkowo głośno. Przyczyną może być niewystarczająca izolacyjność ściany lub stropu, błąd wykonawczy, nieszczelność albo przenoszenie drgań przez konstrukcję budynku. Zanim zaczniemy szukać sposobu na wyciszenie mieszkania, trzeba więc ustalić, z jakim rodzajem dźwięku mamy do czynienia i którędy do nas dociera.

Z tego artykułu dowiesz się:

1. Dlaczego w mieszkaniu słychać sąsiadów.

2. Czym różnią się dźwięki powietrzne od uderzeniowych.

3. Czy bardziej słychać sąsiadów z góry, z dołu czy zza ściany.

4. Jak rozpoznać drogę przenoszenia hałasu.

5. Które rozwiązania mogą pomóc, a które jedynie poprawiają akustykę wnętrza.

Dlaczego tak dobrze słychać sąsiadów w bloku?

Dźwięk może docierać do mieszkania różnymi drogami. Czasami przechodzi bezpośrednio przez ścianę oddzielającą dwa lokale. Innym razem wprawia w drgania strop i elementy konstrukcyjne, a następnie pojawia się w pomieszczeniu pozornie niezwiązanym ze źródłem.

To dlatego na podstawie samego słuchu nie zawsze można prawidłowo wskazać, skąd dochodzi hałas. Dźwięk słyszany przy jednej ścianie może pochodzić z mieszkania położonego wyżej, niżej, a nawet po drugiej stronie korytarza.

Na słyszalność sąsiadów wpływają między innymi:

• konstrukcja i masa ścian oraz stropów,

• sposób połączenia elementów budynku,

• warstwy podłogi,

• drzwi i ich uszczelnienie,

• kanały wentylacyjne,

• przejścia instalacyjne i puszki elektryczne,

• szczeliny oraz błędy wykonawcze,

• występowanie mostków akustycznych.

Sama grubość ściany nie wystarcza więc do oceny jej skuteczności. Znaczenie mają również materiały, układ warstw, jakość wykonania oraz boczne drogi przenoszenia dźwięku.

Dźwięki powietrzne, uderzeniowe i materiałowe

Rozpoznanie rodzaju hałasu jest pierwszym krokiem do wyboru właściwego rozwiązania. Inaczej ogranicza się rozmowy dochodzące zza ściany, a inaczej kroki przenoszone przez strop.

Dźwięki powietrzne

Rozmowy, muzyka, telewizor, szczekanie psa czy płacz dziecka są przykładami dźwięków powietrznych. Fala dźwiękowa rozchodzi się w powietrzu, dociera do przegrody i wprawia ją w drgania. Po drugiej stronie ściana ponownie emituje dźwięk do pomieszczenia.

Hałas może również omijać główną przegrodę i przedostawać się przez drzwi, kratki wentylacyjne, szczeliny albo otwory instalacyjne.

Zdolność ściany, stropu lub drzwi do ograniczania takiego przenikania opisuje izolacyjność akustyczna. Im skuteczniejsza i lepiej wykonana przegroda, tym mniej energii dźwięku dociera do sąsiedniego pomieszczenia.

Dźwięki uderzeniowe

Kroki, podskoki, upadające przedmioty i przesuwanie mebli bezpośrednio pobudzają podłogę oraz strop. Powstające drgania rozchodzą się po konstrukcji budynku i mogą być słyszalne nie tylko w mieszkaniu znajdującym się bezpośrednio pod źródłem.

Dźwięki uderzeniowe są szczególnym rodzajem dźwięków materiałowych. Ich ograniczenie wymaga przede wszystkim zmniejszenia ilości energii przekazywanej do konstrukcji.

Pomagają w tym między innymi elastyczne warstwy pod posadzką, odpowiednie podkłady oraz prawidłowo zaprojektowana podłoga pływająca. Więcej na temat oceny stropów można przeczytać w materiale wyjaśniającym, czym jest poziom uderzeniowy.

Przenoszenie boczne

Hałas nie zawsze przechodzi bezpośrednio przez ścianę oddzielającą dwa mieszkania. Może ominąć ją przez strop, ściany boczne, elewację, szyb instalacyjny albo połączenia konstrukcyjne.

Takie zjawisko nazywamy przenoszeniem bocznym. W praktyce oznacza ono, że nawet przegroda o dobrych parametrach może nie zapewnić oczekiwanego komfortu, jeżeli dźwięk znajduje łatwiejszą drogę przez sąsiednie elementy budynku.

Z tego samego powodu dołożenie izolacji do jednej, przypadkowo wybranej ściany nie zawsze przynosi wyraźną poprawę.

Czy bardziej słychać sąsiadów z góry, z dołu czy zza ściany?

Nie można założyć, że zawsze najlepiej słychać sąsiada z góry. Wszystko zależy od rodzaju dźwięku i konstrukcji budynku.

Kroki, bieganie dzieci oraz przesuwanie mebli są zazwyczaj najbardziej dokuczliwe w mieszkaniu położonym poniżej źródła. Dzieje się tak dlatego, że uderzenia bezpośrednio pobudzają podłogę i strop.

Rozmowy, muzyka i dźwięk telewizora mogą natomiast docierać z góry, z dołu albo zza ściany. Jeżeli występuje silne przenoszenie boczne, kierunek odbierany przez mieszkańca nie musi wskazywać rzeczywistego położenia źródła.

W budynku o sztywnej, połączonej konstrukcji drgania mogą pokonywać znacznie dłuższą drogę, niż podpowiada nam intuicja. Dlatego przed wykonaniem izolacji warto potwierdzić, która przegroda i która droga przenoszenia rzeczywiście odpowiadają za problem.

Jak rozpoznać źródło hałasu?

Pierwszej oceny można dokonać na podstawie charakteru dźwięku i okoliczności, w których się pojawia.

Warto również zanotować:

• kiedy pojawia się hałas,

• jak długo trwa,

• w którym miejscu jest najlepiej słyszalny,

• czy towarzyszą mu wyczuwalne drgania,

• czy zmienia się po zamknięciu drzwi, okien albo kratek wentylacyjnych,

• czy problem występuje we wszystkich pomieszczeniach.

Taka dokumentacja nie zastąpi pomiaru, ale może pomóc akustykowi szybciej zawęzić możliwe przyczyny.

Co zrobić, gdy słychać kroki i przesuwanie mebli?

W przypadku dźwięków uderzeniowych najbardziej skuteczne jest ograniczenie drgań po stronie źródła. Odpowiednia warstwa elastyczna pod posadzką, podkład pod wykończeniem podłogi albo prawidłowo wykonana podłoga pływająca mogą zmniejszyć ilość energii przekazywanej do stropu.

Kluczowe znaczenie ma tutaj sposób wykonania. Jeżeli warstwa posadzki zostanie sztywno połączona ze ścianą, instalacją albo innym elementem konstrukcyjnym, może powstać mostek akustyczny osłabiający działanie całego rozwiązania.

Znacznie trudniej walczyć z krokami wyłącznie od strony mieszkania położonego niżej. Sufit podwieszany wykonany w odpowiednim systemie może pomóc, ale jego skuteczność zależy od konstrukcji, zastosowanych połączeń i udziału przenoszenia bocznego. Zwykłe przyklejenie cienkiego materiału do sufitu najczęściej nie rozwiązuje problemu drgań konstrukcyjnych.

Nie należy również przypisywać każdej podłodze pływającej jednej, stałej wartości poprawy wyrażonej w decybelach. Rzeczywisty efekt zależy od stropu, zastosowanych warstw, rodzaju źródła oraz jakości wykonania.

Co zrobić, gdy słychać rozmowy, telewizor lub muzykę?

Jeżeli przez ścianę wyraźnie słychać mowę, należy sprawdzić całą przegrodę, a nie tylko jej centralną część. Słabym punktem mogą być między innymi:

• nieszczelności przy podłodze lub suficie,

• puszki elektryczne umieszczone po obu stronach ściany,

• przejścia przewodów i rur,

• drzwi o niewystarczającej izolacyjności,

• kanały wentylacyjne,

• nieprawidłowe połączenie ściany ze stropem.

Rozwiązaniem może być wykonanie dodatkowego układu izolacyjnego, zwiększenie masy przegrody albo zastosowanie konstrukcji odsprzęgniętej od istniejącej ściany. Taka zabudowa zajmuje jednak część powierzchni mieszkania, dlatego jej grubość i budowę należy dobrać do rzeczywistego problemu.

W przypadku remontu można rozważyć odpowiednio zaprojektowany system izolacji akustycznej ściany. Nie powinien być on jednak wybierany wyłącznie na podstawie miejsca, w którym hałas wydaje się najgłośniejszy. Najpierw trzeba wykluczyć wentylację, szczeliny i przenoszenie boczne.

Czy panele akustyczne wyciszą sąsiada?

Panele pochłaniające dźwięk poprawiają warunki akustyczne wewnątrz pomieszczenia. Ograniczają odbicia, skracają pogłos i mogą sprawić, że wnętrze staje się spokojniejsze oraz bardziej komfortowe.

Nie oznacza to jednak, że automatycznie zatrzymają rozmowy lub muzykę dochodzącą zza ściany.

Adaptacja akustyczna i izolacja akustyczna realizują dwa różne zadania:

• adaptacja ogranicza odbicia dźwięku wewnątrz pomieszczenia,

• izolacja ogranicza przenoszenie dźwięku między pomieszczeniami.

Nadmierny pogłos może zwiększać odczuwalną uciążliwość hałasu, który już dostał się do wnętrza. Jego zmniejszenie poprawi komfort, ale nie usunie przyczyny przenikania dźwięku przez ścianę lub strop.

Kiedy potrzebne są pomiary akustyczne?

Jeżeli hałas jest uporczywy, źródło pozostaje niejasne albo planujemy kosztowną zabudowę izolacyjną, warto przeprowadzić pomiary przed rozpoczęciem prac.

W zależności od problemu można ocenić między innymi:

• izolacyjność ściany lub stropu od dźwięków powietrznych,

• poziom dźwięków uderzeniowych przenoszonych przez strop,

• hałas pochodzący od instalacji,

• wpływ nieszczelności i dróg bocznych,

• zgodność uzyskanych parametrów z właściwymi wymaganiami.

Pomiar izolacyjności wymaga kontrolowanego źródła dźwięku oraz dostępu do pomieszczenia nadawczego i odbiorczego. Wynik powinien zostać zinterpretowany w odniesieniu do rodzaju budynku, konstrukcji przegród i zakresu obowiązujących wymagań.

Więcej informacji znajduje się na stronie dotyczącej pomiarów izolacyjności od dźwięków powietrznych.

Odpowiednie nastawienie nadal ma znaczenie

Nie każdy problem z hałasem wymaga od razu przebudowy ściany lub zgłoszenia sprawy administracji. Czasami sąsiedzi po prostu nie wiedzą, jak dobrze muzyka, rozmowy albo odgłosy przesuwania mebli są słyszalne w innym mieszkaniu.

Jeżeli sytuacja na to pozwala, warto zacząć od spokojnej rozmowy. Pomaga wskazanie konkretnego rodzaju hałasu i godzin, w których jest najbardziej dokuczliwy. Ogólne stwierdzenie „jesteście za głośno” może wywołać reakcję obronną, podczas gdy informacja „po godzinie 22 w sypialni wyraźnie słychać przesuwanie krzeseł” jest łatwiejsza do zrozumienia.

Proste zmiany, takie jak zastosowanie miękkich podkładek pod meble, dywanu w miejscu zabawy dziecka, odsunięcie głośnika od ściany albo ograniczenie basu wieczorem, mogą przynieść zauważalną poprawę.

Badania prowadzone w budynkach wielorodzinnych pokazują jednocześnie, że na odczuwaną uciążliwość wpływa nie tylko sam poziom dźwięku. Znaczenie mają również jego przewidywalność, indywidualna wrażliwość oraz relacje między sąsiadami [3, 4]. Nie oznacza to, że problem istnieje wyłącznie w naszej percepcji. Pokazuje jednak, że rozwiązania techniczne i komunikacja często powinny się uzupełniać.

Najpierw diagnoza, później rozwiązanie

Jeżeli w mieszkaniu słychać kroki, rozmowy albo muzykę sąsiadów, nie warto zaczynać od przypadkowego zakupu pianek, paneli czy mat. To, co pomaga na pogłos, nie musi poprawić izolacyjności ściany. Rozwiązanie skuteczne w przypadku rozmów może z kolei nie poradzić sobie z drganiami wywoływanymi przez kroki.

Najpierw należy ustalić rodzaj hałasu, jego prawdopodobne źródło i drogę przenoszenia. Następnie można zdecydować, czy wystarczy prosta zmiana po stronie źródła, czy potrzebna będzie ingerencja w podłogę, ścianę albo sufit.

Dobra akustyka zaczyna się od właściwej diagnozy. Dopiero ona pozwala zaprojektować rozwiązanie, które nie tylko wygląda przekonująco, ale rzeczywiście ogranicza problem.

Bibliografia

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności § 323 i § 326: tekst aktu prawnego.

2. Polski Komitet Normalizacyjny, PN-B-02151-3:2015-10, „Akustyka budowlana — Ochrona przed hałasem w budynkach — Część 3: Wymagania dotyczące izolacyjności akustycznej przegród w budynkach i elementów budowlanych”: opis normy.

3. Park S.H., Lee P.J., Yang K.S., Kim K.W., „Relationships between non-acoustic factors and subjective reactions to floor impact noise in apartment buildings”, The Journal of the Acoustical Society of America, 2016: PubMed.

4. „Contributors to Neighbour Noise Annoyance”, 2021: PubMed.