Co to jest czas pogłosu (RT60) i dlaczego jest kluczowy dla jakości dźwięku?

Zwrot "zanik dźwięku” należy traktować jako pewien skrót myślowy, który w teorii i praktyce jest precyzyjnie określony jako spadek poziomu ciśnienia akustycznego (z ang. SPL - Sound Pressure Level) o 60 dB. W praktyce zakres ponad 60 dB często nie jest możliwy do zmierzenia, ze względu na poziom tła akustycznego. W standardowych przestrzeniach, w których przebywają ludzie, wspomniany poziom tła akustycznego nigdy nie wyniesie 0 dB. Najczęściej waha się on od 15 dB do aż 30 dB (co w dalszym ciągu postrzegane jest przez człowieka jako cisza). Aby zarejestrować omawiany spadek poziomu ciśnienia akustycznego o 60 dB należałoby wygenerować poziom powyżej 100 dB, co może być szkodliwe dla osób przebywających w pomieszczeniu.  W takich przypadkach dokonuje się pomiaru dla spadku 30 dB, czy też 20 dB. Wynik czasu pogłosu T30 lub T20 mnoży się odpowiednio dwukrotnie lub trzykrotnie, co stanowi ekstrapolację do 60 dB. 

Czas pogłosu różni się w zależności od częstotliwości.

Jego charakter wpływa na wiele różnych aspektów postrzeganej przez nas jakości dźwięku oraz na komfort przebywania w danej przestrzeni. Funkcja użytkowa pomieszczenia determinuje, które z tych aspektów są kluczowe. W przypadku sali odsłuchowej ograniczenie czas pogłosu pozwala na czytelny odbiór muzyki, zgodnie z tym jak została opracowana przez reżysera dźwięku. Czy można jednak pójść w stronę skrajnego wytłumienia wnętrza celem dążenia do wysokiej wierności odtwarzanego dźwięku? Można, lecz taka skrajność wbrew pozorom nie przyniesie korzystnych efektów. Wrażenia dźwiękowe w takim pomieszczeniu będą nienaturalne, a dźwięk postrzegany jako sztuczny, martwy, pusty i ograniczony do przestrzeni pomiędzy głośnikami. Znacznie korzystniejszym rozwiązaniem jest takie operowanie energią akustyczną, by stworzyć warunki dźwięku przestrzennego, możliwego do określenia jako trójwymiarowy. 

Opisy wrażeń dźwiękowych opierają się na subiektywnym postrzeganiu jakości dźwięku i czasami mogą brzmieć ezoterycznie. Istnieją jednak obiektywne parametry  opisujące zjawiska akustyczne, które możemy powiązać z wrażeniami odbieranymi przez zmysł słuchu. Co więcej, możemy kształtować te zjawiska zgodnie z naszymi potrzebami. 

Należy zaznaczyć, że parametry pogłosowe dla różnych rodzajów pomieszczeń określone są w przepisach prawa. Art. 7 ust. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. (Dz. U. 1994 nr 89 poz. 414) informuje, że:

„Warunki   o których mowa w ust. 1 pkt 1, określa, w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa dla budynków oraz związanych z nimi urządzeń…”.

Rozporządzeniami ministra właściwego, o których mowa, określającymi warunki techniczne dot. akustyki dla budynków na dzień wydania niniejszego opracowania, są rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Pierwsze z nich zawiera następujący zapis (Dział IX, §323):

„Pomieszczenia w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej należy chronić przed hałasem:

• zewnętrznym, przenikającym do pomieszczenia spoza budynku,

• pochodzącym od instalacji urządzeń stanowiących techniczne wyposażenie budynku,

• powietrznym i uderzeniowym, wytwarzanym przez użytkowników innych mieszkań, lokali użytkowych lub pomieszczeń o różnych wymaganiach użytkowych,

• pogłosowym, powstającym w wyniku odbić fal dźwiękowych od przegród ograniczających dane pomieszczenie.”

Parametrem opisującym wyszczególniony punkt wspomnianego rozporządzenia (Dział IX, §323) jest właśnie czas pogłosu.

Parametr ten to fundament akustyki pomieszczeń, który wprost przekłada się na to, jak odbieramy muzykę, mowę i postrzegamy ogólny komfort akustyczny. Optymalny czas pogłosu to jednak dopiero początek przygody w projektowaniu akustyki.